Een “moetje” of een waardevol instrument?

Met de invoering van de Wet versterking regie volkshuisvesting zijn gemeenten verplicht om een Volkshuisvestingsprogramma op te stellen. Maar hoe zien we dit programma? Is het slechts een administratief “moetje” of kan het uitgroeien tot een waardevol instrument dat richting geeft aan ons volkshuisvestingsbeleid?

Onze ervaring wijst op het laatste. Wanneer je het Volkshuisvestingsprogramma benadert als een integraal instrument – gericht op betaalbaarheid, beschikbaarheid en kwaliteit – ontstaan waardevolle inzichten die verder reiken dan je misschien op voorhand zou verwachten.

Bouwen we wel voor de juiste doelgroepen?

Nederland verwacht een forse groei van het aantal eenpersoonshuishoudens (+70% tot 2034, aldus Primos). Hebben we voldoende woningen voor deze doelgroep in de huidige woningvoorraad? En hoe differentiëren we binnen het sociale huursegment om ook specifieke doelgroepen met een kleine portemonnee te bedienen, zoals eenpersoons statushouders, urgentiegroepen en alleenstaande senioren? Niet iedereen kan immers een sociale huurwoning van € 900,07 per maand betalen. Bouwen we ook tot de eerste en tweede aftoppingsgrens?

Het Volkshuisvestingsprogramma dwingt je om verder te kijken dan alleen aantallen. Het brengt de huidige woningvoorraad in beeld en legt een mogelijke onbalans bloot:

Zijn er genoeg betaalbare woningen voor kleinere huishoudens?
Bevorderen we doorstroming voldoende?
Zijn er voldoende levensloopbestendige woningen (nultreden, geclusterd en zorggeschikt) voor ons steeds ouder wordende inwoners?
Hebben wij een leegstandsverordening (wettelijke plicht) of voldoende alternatieven?

Een sterke aanpak begint met het optimaal benutten van de bestaande woningvoorraad. Denk hierbij aan:

Optoppen van woongebouwen.
Doorstroominitiatieven stimuleren.
Stimuleren instroming voor starters.
Mantelzorgwoningen, woningsplitsing en inwoning.

Nieuwbouw is een essentiële aanvulling om te voldoen aan de woonbehoefte van onze inwoners. Door de bestaande voorraad beter te benutten, krijg je helder inzicht in de omvang en aard van de tekorten. Op basis daarvan kun je gericht plannen: hoeveel nieuwbouwwoningen zijn nodig, waar bouwen we deze, en vooral: voor wie bouwen we?

Deze aanpak biedt niet alleen oplossingen voor het tekort, maar geeft ook richting aan het in stand houden van het voorzieningenniveau (plattelandsgemeenten), verdichting en het creëren van een toekomstbestendige woningvoorraad. Nieuwbouw is daarmee niet de enige oplossing, maar een onmisbaar onderdeel van een integrale volkshuisvestingsstrategie.

Nieuwe inzichten en beleidsontwikkeling

Een integrale aanpak levert vaak nieuwe perspectieven en vragen op. Bijvoorbeeld:

Hoogbouw: Hoe verhoudt dit zich tot onze kernen, met oog op een steeds schaarser wordende ruimte?
Vrije kaveluitgifte: Wat betekent het sturen op de betaalbaarheid van de woningbouw op het beleid van vrije kavel uitgifte? Je kan de grond immers maar één keer uitgeven.
Tijdelijke woonconcepten: Hoe verankeren we deze in ons beleid?
Arbeidsmigranten: Hoe gaan we om met de huisvesting van arbeidsmigranten? (in een steeds krapper wordende arbeidsmarkt).

Door het programma te koppelen aan bredere beleidsvraagstukken, ontstaat een meer integraal volkshuisvestingsbeleid dat verder gaat dan alleen het invullen van een verplichting.

Benut het Volkshuisvestingsprogramma als een kans

Het Volkshuisvestingsprogramma kan een administratief “moetje” blijven, of je kunt het omarmen als een kans. Een kans om je woningvoorraad en woonbehoefte goed in kaart te brengen en op basis daarvan keuzes te maken die bijdragen aan een toekomstbestendige woningmarkt.

Ons advies: grijp deze kans aan. Laat het Volkshuisvestingsprogramma niet alleen voldoen aan de wet, maar benut het als waardevol instrument om richting te geven aan een eerlijke, duurzame en passende woonomgeving voor iedereen.

Wil je weten hoe je het volkshuisvestingsprogramma het beste kan vaststellen?