Hoe stel je een Volkshuisvestings-programma vast?

Het belang van een goed vastgesteld Volkshuisvestingsprogramma

Het Volkshuisvestingsprogramma is niet zomaar een document; het vervangt op termijn de Woonvisie en versterkt de regie van gemeenten op de volkshuisvesting. Bovendien speelt het een cruciale (toekomstige) rol in beleidsmatige onderbouwingen, zoals de Ladder voor duurzame verstedelijking. Het op correcte wijze vaststellen van het volkshuisvestingsprogramma is essentieel om juridische en procesmatige herstelwerkzaamheden achteraf te voorkomen.

Maar hoe pak je dat nu goed aan als gemeente?

De rol van het college en de raad bij het vaststellen

Een belangrijk aandachtspunt is dat de vaststelling van het Volkshuisvestingsprogramma geen taak van de gemeenteraad is, maar van het college. Toch moet de raad actief worden betrokken bij het proces, omdat het Volkshuisvestingsprogramma een integraal onderdeel is van het volkshuisvestingsbeleid en direct raakt aan strategische keuzes binnen de gemeente.

Om verrassingen te voorkomen, is het verstandig om de raad tijdig te betrekken. Denk hierbij aan een raadsinformatiebijeenkomst, een themabijeenkomst of een andere vorm, passend binnen jouw gemeente.

Een ander belangrijk aandachtspunt is de samenhang met de Omgevingsvisie, het instrument van de raad. Zorg ervoor dat de volkshuisvestingsparagraaf goed is verankerd in de Omgevingsvisie. De Wet versterking regie volkshuisvesting vraagt om een goede afstemming tussen de bestaande Omgevingsvisie en het Volkshuisvestingsprogramma. Dit komt bijvoorbeeld terug in het idee dat de Omgevingsvisie een integrale visie op de fysieke leefomgeving bevat, en dat het Volkshuisvestingsprogramma deze visie vertaalt naar uitvoeringsgerichte voornemens.

Door de Omgevingsvisie en het Volkshuisvestingsprogramma goed op elkaar aan te laten sluiten versterk je de bestuurlijke samenhang en voorkom je een ‘losstaand document’.

Het Volkshuisvestingsprogramma vaststellen: stap voor stap

Ontwerp en participatie Het college legt het ontwerp-Volkshuisvestingsprogramma ter inzage onder de Omgevingswet (artikel 16.27), inclusief participatieproces. Betrek hierin relevante stakeholders, zodat het draagvlak groeit.
Verwerking zienswijzen Na afloop van de inzagetermijn worden de zienswijzen beoordeeld en verwerkt in het definitieve Volkshuisvestingsprogramma.
Vaststelling door het college als vrijwillig programma Het college stelt het Volkshuisvestingsprogramma vast als vrijwillig programma onder de Omgevingswet, zolang de Wet versterking regie volkshuisvesting nog niet in werking is getreden.
Overgangsfase met de woonvisie totdat de nieuwe wet in werking treedt, blijft het Volkshuisvestingsprogramma naast de bestaande Woonvisie bestaan. Dit omdat de huidige Woningwet gemeenten verplicht een actuele Woonvisie te hebben.
Inwerkingtreding nieuwe wet Zodra de Wet versterking regie volkshuisvesting in werking treedt, wordt het Volkshuisvestingsprogramma een verplicht programma onder de Omgevingswet. Het college stelt dit vast, en de gemeenteraad zal worden gevraagd de huidige Woonvisie in te trekken.

Wat je niet mag vergeten bij het vaststellen van het Volkshuisvestingsprogramma

Zorg voor een actuele Omgevingsvisie. Dit is een essentieel instrument voor de raad, waarin de volkshuisvestingsparagraaf stevig moet worden verankerd.
Betrek de raad tijdig en actief. Transparantie in het proces voorkomt misverstanden en weerstand achteraf.
Ga voor ‘liever in één keer goed’. Een zorgvuldig proces voorkomt dat je als gemeente tijd en middelen moet besteden aan herstelwerkzaamheden. Het vaststellingsproces doen we dan ook liever in één keer goed! Zeker omdat het om een (juridisch) belangrijk document gaat.

Leg een stevig fundament voor een toekomstbestendig volkshuisvestingsbeleid

Het Volkshuisvestingsprogramma is een krachtig middel om als gemeente de regie op volkshuisvesting te versterken. Door het proces zorgvuldig in te richten en de juiste stappen te zetten, leg je een solide basis voor toekomstbestendig volkshuisvestingsbeleid.