Wet versterking regie volkshuisvesting

Centrale regie als antwoord op de woningnood

Om de impasse op de woningmarkt te doorbreken, heeft de Tweede Kamer op 1 juli 2025 ingestemd met de Wet versterking regie volkshuisvesting. Deze wet moet de regie op de volkshuisvesting centraliseren en versterken, zodat het Rijk meer sturing kan geven aan woningbouw en verdeling hiervan. Op 3 juli 2025 zijn bovendien diverse amendementen aangenomen die de wet verder aanscherpen en verbreden.

Doelen van de Wet versterking regie volkshuisvesting

De kern van de wet is het versterken van de sturing op de woningmarkt door het Rijk, met als belangrijkste doelen:

Versterking van de positie van woningzoekenden – met extra aandacht voor kwetsbare groepen zoals ouderen, mensen met een beperking en aandachtsgroepen en starters.
Verplichte volkshuisvestingsprogramma’s – gemeenten moeten een concreet plan opstellen voor woningbouw, doelgroepen en betaalbaarheid.
Meer transparantie en monitoring – betere rapportages en inzicht in de voortgang van woningbouwopgaven.
Versnellen van processen en procedures – Het schrappen van belemmerende regels (zoals de Ladder voor duurzame verstedelijking).

De wet wijzigt onder andere de Algemene wet bestuursrecht, de Huisvestingswet 2014, de Omgevingswet, de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 en de Woningwet.

Belangrijkste wijzigingen Wet versterking regie volkshuisvesting

1. Woonbehoefte van starters verplicht in beeld brengen

Tot nu toe lag de nadruk in gemeentelijke volkshuisvestingsprogramma’s vooral op ouderen en aandachtsgroepen. Met dit amendement moeten gemeenten ook expliciet de woonbehoefte van starters opnemen.

Waarom dit belangrijk is:

Starters hebben vaak moeite om een betaalbare koop- of huurwoning te vinden.
Door deze groep apart te benoemen, wordt voorkomen dat zij structureel achteraan staan op de woningmarkt.
Gemeenten kunnen gerichter beleid maken, zoals het reserveren van nieuwbouwprojecten voor starters of het stimuleren van betaalbare koopwoningen.

Voorbeeld: Een gemeente kan in haar programma opnemen dat 30% van de nieuw te bouwen woningen in een project wordt toegewezen aan starters, met een maximale koopprijs of huurprijs.

2. Geen urgentie meer voor statushouders

Een van de meest besproken amendementen is het uitsluiten van urgentie voor statushouders bij sociale huurwoningen.

Wat houdt dit in:

Statushouders krijgen in geen enkel geval urgentie.
Gemeenten mogen hen ook niet als aanvullende urgentiecategorie opnemen in de huisvestingsverordening.

Kritiek en juridische vragen:

Organisaties als Aedes, VNG en de Woonbond waarschuwen voor uitvoeringsproblemen.
Er wordt onderzocht of dit amendement strijdig is met artikel 1 van de Grondwet (gelijke behandeling) en artikel 14 EVRM.
Het kan leiden tot overvolle opvanglocaties en extra druk op de asielketen.

Praktijkvoorbeeld: Een gemeente die eerder 10% van haar verhuurmutaties binnen de sociale huur reserveerde voor statushouders, moet nu deze woningen anders verdelen. Dit kan leiden tot langere wachttijden voor deze groep en extra druk op de opvanglocaties.

3. Instandhoudingstermijn voor betaalbare koopwoningen

Tot nu toe gold dat betaalbare koopwoningen alleen bij oplevering betaalbaar waren; daarna konden eigenaren de marktprijs vragen.

Met dit amendement:

Betaalbare koopwoningen moeten gedurende een instandhoudingstermijn beschikbaar blijven voor de doelgroep waarvoor ze zijn bedoeld.
Dit moet prijsstijgingen afremmen en betaalbaarheid langjarig behouden.

Uitdagingen:

Gemeenten moeten toezicht houden op doorverkoopprijzen.
Er is extra administratieve capaciteit nodig om te controleren of woningen binnen de doelgroep blijven.

Voorbeeld: Een woning die in 2026 voor € 250.000 wordt verkocht aan een starter, mag binnen de instandhoudingstermijn niet voor € 350.000 worden doorverkocht aan de volgende bewoner.

4. Kwartaalrapportage woningbouw

Waar gemeenten nu jaarlijks rapporteren via de planmonitor, verplicht dit amendement tot kwartaalrapportages.

Voordelen:

Betere voorspelbaarheid en sturing van woningbouwprojecten.
Sneller ingrijpen bij achterblijvende productie.

Praktische knelpunten:

Informatie is verspreid over meerdere afdelingen (Ruimtelijke Ordening, Vergunningverlening, Wonen, Uitvoering, Openbare Ruimte).
Gemeenten worstelen al met jaarlijkse rapportages; standaardisatie is cruciaal.

Oplossing: Het ontwikkelen van een dashboard of uniforme rapportagetool kan de administratieve last verlichten.

Waarom de Wet versterking regie volkshuisvesting nu zo belangrijk is

De woningmarkt onder druk:

Starters: vaak afhankelijk van tijdelijke huur of langer thuis wonen.
Ouderen: vinden moeilijk passende, levensloopbestendige woningen.
Kwetsbare groepen: zoals mensen met een beperking of lage inkomens, hebben te maken met lange wachttijden.

Regionale verschillen:

In stedelijke gebieden zoals de Randstad is de druk het grootst, maar ook in middelgrote steden en dorpen zoals Groningen, Losser en Breda lopen wachttijden op.

Europese context:

Andere landen, zoals Oostenrijk en Duitsland, hebben al langer centrale sturing op woningbouw. Nederland kiest nu voor een vergelijkbare koers.

Kansen en uitdagingen voor gemeenten

Kansen:

Meer duidelijkheid over doelen en verdeling van woningbouw.
Betere bescherming van starters en betaalbare woningen.
Snellere bijsturing bij achterblijvende bouwproductie.

Uitdagingen:

Juridische risico’s bij uitsluiting van bepaalde groepen.
Extra administratieve lasten door o.a. kwartaalrapportages.
Noodzaak tot betere samenwerking tussen afdelingen.

Balans tussen ambitie en uitvoerbaarheid

De Wet versterking regie volkshuisvesting 2025 is een belangrijke stap om de woningmarkt toegankelijker te maken en de woningbouw te versnellen. De wet biedt kansen voor betere sturing, maar brengt ook juridische en bestuurlijke uitdagingen met zich mee.

Hulp nodig bij de implementatie van de Wet versterking regie volkshuisvesting of specifieke onderdelen zoals het volkshuisvestingsprogramma of planmonitor? Neem contact met ons op voor deskundige begeleiding en praktische oplossingen.